Educhatka

Multimedia w edukacji i terapii pedagogicznej

Współczesny świat przepełniony jest informatyzacją, komputeryzacją, nowinkami informacyjno – komunikacyjnymi, a myśl technologiczna stale rozwija się w niewyobrażalnie szybkim tempie. Składa się to na proces cyfryzacji społeczeństwa w zakresie wszystkich aspektów życia, który jest sukcesywnie wdrażany w chwili obecnej na całym świecie. Obejmuje on m.in. służbę zdrowia, administrację, zakupy, a nawet sferę religijną – w ostatnim czasie pojawiła się możliwość odbycia wirtualnej spowiedzi przez Internet. Globalna informatyzacja życia wymusza na członkach społeczeństwa nabywanie kompetencji informatycznych, podnoszenie umiejętności w zakresie korzystania z komputerów , mediów, sklepów internetowych, internetowej bankowości itp.

Potencjał multimediów i wszelkiego rodzaju technologii informacyjno – komunikacyjnych wykorzystywany jest również we wszystkich działach pedagogiki specjalnej np. oligofrenopedagogice, tyflopedagogice, pedagogice terapeutycznej, surdopedagogice. Włączenie mediów w proces dydaktyczny, a także terapeutyczny jest pewnym przełomem w działaniach pedagogów oraz sukcesem współczesnej dydaktyki specjalnej. Odejście od stosowania wyłącznie tradycyjnych metod nauczania, a skupienie się na połączeniu ich z nowoczesnymi, technicznymi pomocami daje dzieciom możliwość wielozmysłowego poznania świata, a pedagodzy mogą wielostronnie aktywizować swoich wychowanków. Ponadto wykorzystanie multimediów podnosi atrakcyjność, a zarazem efektywność samego procesu kształcenia, terapii. Stosowanie nowoczesnych środków dydaktycznych daje dzieciom możliwość kontynuacji ćwiczeń w domu np. dzięki dołączaniu płyt CD do podręczników, darmowych aplikacji komputerowych możliwych do pobrania na sprzęt domowy, ćwiczeń dostępnych on-line, itp. Należy zwrócić uwagę na fakt, iż proces kształcenia, terapia ma na celu m.in. przygotowanie dzieci do życia w społeczeństwie. Dlatego też, skoro obserwujemy globalną cyfryzacją, proces kształcenia nie może być odseparowany od tego, co daje nam rozwój technologii. Oswajanie dzieci z komputerem, Internetem, urządzeniami informacyjno – komunikacyjnymi umożliwia im aktywne życie w społeczeństwie, nie skazując ich tym samym na wykluczenie cyfrowe.

Racjonalne wykorzystanie przez pedagogów, terapeutów środków multimedialnych daje wiele korzyści takich jak np.:

  • minimalizację stosowania metod słownych np. uczniowie mogę sami wyszukiwać informacje na dany temat korzystając z zasobów Internetu, pogadanki / mini wykłady na lekcjach można zamienić na obraz, nagranie audio czy fotografie, co będzie atrakcyjniejsze i trwalej zapamiętane przez dzieci, niż słowo mówione;
  • optymalne dostosowanie treści, rodzaju ćwiczeń np. stosowanie inteligentnych nawigacji na edukacyjnych portalach internetowych, terapeutycznych programach, aplikacjach komputerowych – program dostosowuje rodzaj i poziom ćwiczeń do poziomu wiedzy, umiejętności dziecka;
  • ograniczenie stosowania mało atrakcyjnych środków dydaktycznych (np. plansz, folii) na rzecz kolorowych, przyciągających uwagę pomocy np. prezentacji multimedialnych, filmów dydaktycznych;
  • oddziaływanie polisensoryczne np. komputerowa gra edukacyjna angażuje wzrok, słuch, motorykę małą, zmysł przestrzenny itp.;
  • zaangażowanie emocji dziecka np. poprzez pokazywanie zdjęć, animacji, filmów;
  • zwiększenie częstotliwości stosowania metod poglądowych, pokazowych, np. wyświetlanie filmów obrazujących zachowania społeczne czy chociażby filmu przedstawiającego życie zwierząt w Nowej Zelandii.

W związku z powyższym można stwierdzić, że multimedia w dydaktyce pełnią m.in. funkcje edukacyjną, emocjonalną, motywacyjną, integracyjną (w zakresie odbioru wielu bodźców jednocześnie).

Mając świadomość zalet płynących z wykorzystania technologicznych nowości w pracy z dzieckiem, pedagodzy – terapeuci coraz częściej wspomagają tradycyjne metody pracy nowoczesnymi pomocami w celu uatrakcyjnienia realizowanego planu terapeutycznego.

W gabinetach logopedycznych wykorzystywane są aplikacje i programy komputerowe wspomagające ćwiczenia aparatu mowy, ćwiczenia artykulacji. Aplikacje te zawierają filmiki obrazujące właściwe ułożenia ust, języka, policzków. Istnieje także opcja nagrywania ćwiczeń dziecka, co umożliwia dokładne porównanie pracy dziecka z zamieszczonym w aplikacji wzorem. Logopedzi stosują także komputerowe przetwarzanie mowy, co pozwala na uzyskanie obrazu akustycznego nagrywanej wypowiedzi oraz porównanie go z obrazem prawidłowo wypowiadanych głosek, zdań.

Korzystanie z komputera przez dzieci z opóźnieniem rozwojowym w zakresie umiejętności percepcyjno – motorycznych (również przez dzieci o prawidłowym rozwoju) sprzyja rozwojowi tych funkcji. Używanie myszki w różnorodnych grach edukacyjnych (zwłaszcza, gdy dzieci wykonują zadania na czas i reakcje motoryczne muszą być szybsze), ale także podczas wyszukiwania informacji, tworzenia obrazków w komputerowych programach rysunkowych pozwala na usprawnianie ww. funkcji.

Na rynku dostępne są liczne programy, aplikacje wspomagające terapię opóźnień rozwojowych w zakresie umiejętności słuchowych. Zawierają one ćwiczenia polegające na odtwarzaniu rytmu, przyporządkowywaniu dźwięku do grafiki (np. zwierząt), ćwiczenia muzyczno – graficzne pozwalające malować usłyszany dźwięk, melodię. Atrakcyjne są także programy pozwalające tworzyć własne melodie, czy umożliwiające naukę gry na instrumentach.

Terapeuci mają dostęp do ogromnej bazy pomocy pozwalających usprawniać także inne deficyty np. funkcje wzrokowe, orientację przestrzenną, funkcje grafomotoryczne, trudności w czytaniu, trudności w nauce matematyki oraz wiele innych.

Warto podkreślić, że umożliwienie dzieciom korzystania z nowoczesnych technologii ma ogromną wartość psychoterapeutyczną. Przede wszystkim motywuje i aktywizuje dziecko. Wspomaga także ćwiczenie koncentracji uwagi. Praca na komputerze działa również uspokajająco, pozwala dziecku na maksymalną koncentrację na zadaniu oraz zachęca do dalszej nauki, terapii.